Etiketler

6858229573_f0a0498bb7Fen eğitiminde son 20-30 yıla baktığımızda öğretim programlarının sorgulamaya dayalı öğrenme süreçleri merkezinde geliştirildiği ve öğretmenlerin bu süreçleri derslerine entegre etmeleri noktasında teşvik edildikleri görülmektedir. Fakat sorgulamaya dayalı öğrenmenin farklı yıllarda ortaya çıkan reform dokümanları ve eğitim programlarında çok farklı şekillerde ele alındığı görülmektedir. Son olarak Yeni Nesil Fen Standartlarında (NGSS) sorgulamaya dayalı öğrenmenin bilimsel uygulamalar adı altında ele alınması bu kavram etrafında dönen tartışmaları yeniden ortaya çıkardı. Bu noktada sorulması gereken soru “sorgulama” terimi ve uygulaması üzerinde ne kadar mutabığız olmalı.

Akademik dünyada değişik yıllarda yapılan çalışmalara bakıldığında sorgulamaya dayalı öğrenmenin çok farklı şekillerde tanımlandırıldığı görülebilir. Aşağıda verdiğim birkaç örnekte görüldüğü gibi arada benzerlikler olsa da farklı tanımlar gözden kaçmıyor.

Bilimsel bilginin geliştirilme süreci (Lederman, 2004)

Fen öğretiminde sorgulama, bilginin araştırılması, ve olguların ortaya çıkarılmasını amaçlamaya karşılık gelen süreçler (Hassard, 2005)

Açık uçlu sorular doğrultusunda ve öğrenenler tarafından üretilen sorular ile ilerleyen öğrenme süreçleri (Edelson et al., 1999)

Sorgulama sözcüğü bunun yanısıra bilimsel sorgulama, sorgulamaya dayalı öğrenme ve sorgulamaya dayalı öğretme bağlamları altında farklı anlamlara gelebilir.

Her ne kadar sorgulamaya dayalı öğrenme kavramının akademik dünyada tanımlanması noktasında farklı görüşler olsa da uygulamada ortak bir konsensüs olması beklenebilir. Fakat sorgulamaya dayalı öğrenmenin uygulaması teorik kısmından çok daha kompleks sorunlar içeriyor. Şimdi de farklı bağlamlardan örnekler sunarak sorgulamaya dayalı öğrenmenin uygulama noktasındaki sorunlarına bakalım.

Mesleğe yeni başlayan öğretmenler kanıtlama, açıklama, gerekçeleme ve iletişim gibi sorgulamaya dayalı öğrenme basamaklarını sıklıkla es geçmektedir (Demir & Abell, 2010)

Sınırlı sayıdaki yüksek motivasyonlu öğretmenler dışındaki öğretmenler genelde sorgulamaya dayalı öğrenmeyi el etkinliklerine dayalı öğrenme ile eş tutmaktadır…Bunun yanı sıra yüksek motivasyonlu öğretmenler sorgulamaya dayalı süreçleri kullandıklarına inanmalarına rağmen genelde yanlış uyguladıkları gözlemlenmiştir. (Capps & Crawford, 2012)

Yüksek öğrenimde görev yapan profesörler sorgulamaya dayalı öğrenme konusunda eksik bilgi ve görüşe sahip olmakta ve açıklama ve gerekçeleme gibi basamakları atlamaktadır. (Brown et al, 2006)

Yalnızca az sayıda öğretmen sorgulamaya dayalı öğrenme için tasarlanan eğitim materyallerini kullanıyor (Stake & Easley, 1978)

Peki bir kavram üzerinde hem teoride hem de uygulamada sorun varken, neden fen eğitimi bu kadar uzun süredir bu kavram üzerinde inşa ediliyor. Aslında bu sorunun tatmin edici birden fazla cevabı var.

  • Her şeyden önce sorgulamaya dayalı öğrenme bilimin uygulanması noktasında güçlü bir model.
  • Bunun yanı sıra öğrencilerin kendi bilgilerini geliştirdiği yapılandırmacı yaklaşım teorisi ve türevlerine uygun.
  • Kavramsal öğrenme, eleştirel düşünce, motivasyon, ilgi, tutum, ve beceri gibi fen eğitimde önemli görülen kazanımların edinilmesinde etkili olduğunu gösteren çok sayıda akademik çalışma bulunmakta.
  • Sorgulamaya dayalı öğrenmenin etkili bir öğretim metodu olduğunu meta-analiz çalışmaları göstermektedir (Minner et al., 2010; Shymansky et al., 1990).

Son olarak sorgulamaya dayalı öğrenmede öğretmenin pasif bir rol izlediği mitinin geçerliliğini çok önceleri yitirdiğini belirtmek gerekir (Crawford, 2000).

1

Bu durumda sorgulamaya dayalı öğretim ve öğrenim süreçleri üzerinde hem güçlü bir tartışmanın hem de mutabakatın olması kaçınılmaz hale geliyor.